Muchallar – bu 12 yillik davriy tizim bo‘lib, Sharq xalqlari, xususan, o‘zbek xalqida qadimdan ishlatilgan taqvim tizimidir. Har bir yil ma'lum bir hayvon nomi bilan ataladi va o‘ziga xos xususiyatlarga ega deb hisoblanadi. Quyida muchallar jadvali va ularning ma'nosi keltirilgan.
Muchallar Jadvali
| Yil | Muchal nomi | Ma'nosi |
|---|---|---|
| 1 | Sichqon | Tezkorlik, aql-zakovat, chaqqonlik ramzi |
| 2 | Sigir | Mehnatsevarlik, sabr-toqat, barqarorlik |
| 3 | Yo‘lbars | Qudrat, jasorat, kuch ramzi |
| 4 | Quyon | Sezgirlik, mehribonlik, hushyorlik |
| 5 | Ajdar | Sirli kuch, muvaffaqiyat, yuksalish |
| 6 | Ilon | Donishmandlik, zukkolik, tafakkur |
| 7 | Ot | Ozodlik, harakatchanlik, shijoat |
| 8 | Qo‘y | Sokinlik, itoatkorlik, tinchlik |
| 9 | Maymun | Harakatchanlik, topqirlik, zukkolik |
| 10 | Tovuq | Tartib-intizom, uyg‘oq fikrlilik |
| 11 | It | Sadoqat, do‘stlik, halollik |
| 12 | To‘ng‘iz | Boylik, farovonlik, baxt-saodat |
Muchallar yillari qanday keladi?
| Muchal nomi | Yillar |
| Sichqon | 1900, 1912, 1924, 1936, 1948, 1960, 1972, 1984, 1996, 2008, 2020, 2032, 2044, 2056 |
| Sigir | 1901, 1913, 1925, 1937, 1949, 1961, 1973, 1985, 1997, 2009, 2021, 2033, 2045, 2057 |
| Yo‘lbars | 1902, 1914, 1926, 1938, 1950, 1962, 1974, 1986, 1998, 2010, 2022, 2034, 2046, 2058 |
| Quyon | 1903, 1915, 1927, 1939, 1951, 1963, 1975, 1987, 1999, 2011, 2023, 2035, 2047, 2059 |
| Ajdar | 1904, 1916, 1928, 1940, 1952, 1964, 1976, 1988, 2000, 2012, 2024, 2036, 2048, 2060 |
| Ilon | 1905, 1917, 1929, 1941, 1953, 1965, 1977, 1989, 2001, 2013, 2025, 2037, 2049, 2061 |
| Ot | 1906, 1918, 1930, 1942, 1954, 1966, 1978, 1990, 2002, 2014, 2026, 2038, 2050, 2062 |
| Qo‘y | 1907, 1919, 1931, 1943, 1955, 1967, 1979, 1991, 2003, 2015, 2027, 2039, 2051, 2063 |
| Maymun | 1908, 1920, 1932, 1944, 1956, 1968, 1980, 1992, 2004, 2016, 2028, 2040, 2052, 2064 |
| Tovuq | 1909, 1921, 1933, 1945, 1957, 1969, 1981, 1993, 2005, 2017, 2029, 2041, 2053, 2065 |
| It | 1910, 1922, 1934, 1946, 1958, 1970, 1982, 1994, 2006, 2018, 2030, 2042, 2054, 2066 |
| To‘ng‘iz | 1911, 1923, 1935, 1947, 1959, 1971, 1983, 1995, 2007, 2019, 2031, 2043, 2055, 2067 |
Muchal yili haqida e'tiqodlar
Ba'zi xalq e'tiqodlariga ko‘ra, muchal yili inson hayotida muhim o‘zgarishlar davri bo‘lib, bu yillarda odam o‘z sog‘lig‘iga, hayot tarziga va atrof-muhitiga ko‘proq e'tibor qaratishi kerak.
Xulosa
Muchallar Sharq xalqlari madaniyatida muhim o‘rin tutadi. U faqatgina taqvim tizimi bo‘lib qolmay, balki inson hayotining turli bosqichlarini tushunishda ham qo‘llaniladi. Ushbu tizim orqali biz o‘zimiz va atrof-muhitimizni yaxshiroq anglashimiz mumkin.