Кўмир қандай ҳосил бўлган? Табиий жараён ва миллион йиллик тарих

Кўмир – бу ер остида миллион йиллар давомида босим ва ҳарорат таъсирида ўсимлик қолдиқларининг аста-секин парчаланиши натижасида ҳосил бўлган фойдали қазилма ёқилғи туридир. Унинг ҳосил бўлиш жараёни карбонланиш деб аталади ва бу жараён қадимий даврларга, хусусан палеозой эрасига бориб тақалади.

🌱 Кўмир қандай ҳосил бўлган?

1. Бошланиши – ўсимликлар даври: Милоддан аввалги 300-350 миллион йилларда Ер юзида зич ўрмонлар мавжуд бўлган. Ботқоқликларда ўсиб-ўсган ўсимликлар ўлганидан сўнг, сув остида чириш жараёнига учраган.

2. Торфланиш босқичи: Ўсимлик қолдиқлари кислород етишмовчилиги туфайли тўлиқ чиримасдан, торф шаклида қатлам ҳосил қилган. Бу қатламлар юз минглаб йиллар давомида ер остига кўмилган.

3. Босим ва ҳарорат таъсири: Вақт ўтиши билан торф устига янги қатламлар тушиб, босим ва ҳарорат ошган. Натижада у аста-секин кўмирга айланган. Дастлаб юмшоқроқ бўлган лигнит, сўнгра битумли кўмир, энг сўнгги босқичда эса антрасит ҳосил бўлади.

🔥 Кўмир турлари

• Торфланган кўмир – энг оддий ва нисбатан паст сифатли ёқилғи.

• Битумли кўмир – саноатда кенг қўлланиладиган, юқори энергия беради.

• Антрасит – энг қаттиқ, энг тоза ва юқори иссиқлик берувчи кўмир тури.

🏭 Кўмирнинг қўлланилиши

Кўмир бугунги кунда:

• Иссиқлик электр стансияларида энергия ишлаб чиқариш учун,

• Металлургияда темир эритиш жараёнларида,

• Кимё саноатида газ ва бошқа маҳсулотлар ишлаб чиқаришда қўлланилади.