👨‍🎓 Arboblar

Toshmuhammedov Toʻychi Hofiz

2 daqiqa 0 marta oʻqildi
Toshmuhammedov Toʻychi Hofiz

Toʻychi hofiz Toshmuhamedov (1868–1943) mashhur oʻzbek mumtoz qoʻshiqchisi, hofiz, xalq musiqasi va maqom bilimdoni boʻlgan. U Fargʻona va Toshkent ijro sanʼati namoyandasi sifatida tanilgan. 1927-yilda unga OʻzSSR Mehnat qahramoni va OʻzSSR xalq qoʻshiqchisi unvoni berilgan.

Hayoti va bolaligi

Mulla Toʻychi 1868-yilda Toshkentda kosib-toʻquvchi oilasida tugʻilgan. Bolaligidan otasiga ustaxonada yordam bergan. Otasi vafot etgach, madrasada mardikorlik qilgan, keyinroq mahallada oshpazlik bilan shugʻullangan. 1878–1884-yillarda oʻrta maktabni tamomlagan.

Ijro sanʼati va ustozlari

Yosh xonanda Narzixon, Madumar va Abduqahhor hofizlarni oʻz ustozi deb bilgan. Vaqt oʻtishi bilan u mahoratli ijrosi bilan ustozlaridan ham oʻzib ketgan. Tez orada Toʻychi hofiz nomi bilan Toshkent va Fargʻona ahlining sevimli xonandalaridan biriga aylangan.

Plastinkalar va «Armugʻoni Hislat» jamlanmasi

1905-yilda Moskvadan kelgan mutaxassislar Toʻychi hofiz ijrosida 20 dan ziyod xalq musiqasi asarini yozib olishgan. Ularning orasida «Ilgʻor» (ikki qismi), «Yangi kurt», «Auji kurt», «Suvora» (ikki qismi) va «Hisrav» (ikki qismi) bor. Xalq orasida bu plastinkalar «Mulla Toʻychi plastinkalari» nomi bilan mashhur boʻlgan.

1912-yilda Toʻychi hofizga bagʻishlangan «Armugʻoni Hislat» jamlanmasi nashr etildi. Uni oʻzbek shoiri Hislat (1882–1945) tuzgan. Jamlanmada turli shoirlarning 100 dan ortiq sheʼri jamlangan. Ularning aksariyati Toʻychi hofiz repertuariga kirgan edi. Muallif hofiz kuylagan qoʻshiqlarni ham saqlab qolgan,

Sovet davridagi faoliyati

Oktyabr inqilobigacha xonanda asosan kichik davralarda ishtirok etgan. Sovet davrida esa uning iqtidori keng ommaga yetib bordi, u katta konsertlarda chiqish qildi.

  • 1923-yil: Toshmuhamedov musiqachilar guruhi bilan Moskvadagi Butun Rossiya qishloq xoʻjaligi koʻrgazmasida qatnashdi. Guruhga Yusufjon Qiziq Shakarjonov, Abduqodir Ismoilov, Ahmadjon Umurzoqov, Toʻxtasin Jalilov va boshqa taniqli xonanda hamda bastakorlar kirgan.
  • 1928-yildan umrining oxirigacha: Oʻzbekiston radio qoʻmitasida qoʻshiqchi-solist boʻlib ishladi.
  • 1931-yil: Dumilla Xalim Ibodov va Xoji Abdulaziz Rasulov bilan birgalikda 1-respublika sanʼat ishchilari yigʻilishida Navoiy soʻzlariga yozilgan «Iroq» dostonini va bir necha xalq qoʻshiqlarini ijro etdi.

Maqomlar yozuvi

V.A.Uspenskiy tomonidan Toshmuhamedov ijrosida «Chorgoh», «Bayot», «Koʻchabogʻi», «Suvora» va boshqa maqomlar yozib olingan. Ushbu yozuvlar «Oʻzbek vokal musiqasi» toʻplamiga kiritilgan.

Unvonlar va xotira

  • OʻzSSR Mehnat qahramoni (1927) va OʻzSSR xalq qoʻshiqchisi unvonlariga sazovor boʻlgan.

Xulosa

Toʻychi hofiz Toshmuhamedov oʻzbek mumtoz qoʻshiq va maqom sanʼatining yirik vakili boʻlgan. Uning plastinkalari, «Armugʻoni Hislat» jamlanmasi va radio hamda magnitofon yozuvlari bugungi kunga qadar ijro anʼanalarini oʻrganish uchun qimmatli manba boʻlib xizmat qilmoqda.

Telegram

Izohlar

0
Fikringizni qoldiring
Izohlar tekshiruvdan soʻng chiqadi.

Hozircha izoh yoʻq — birinchi boʻlib fikr bildiring!