👨‍🎓 Arboblar

Farididdin Attor

2 daqiqa 2 marta oʻqildi
Farididdin Attor

Farididdin Attor XII–XIII asrlarda yashagan fors shoiri boʻlib, nomi «dorixonachi» yoki «atir sotuvchi» maʼnosini anglatuvchi «Attor» soʻzi bilan bogʻliq. Uning haqiqiy ismi Abu Hamid Muhammad ibn Abu Bakr Ibrohim boʻlgan. Adabiyot tarixida u dostonlari va gʻazallari bilan tanilgan.

Hayoti haqida qisqacha

Attorning tugʻilgan yili haqida ikki xil maʼlumot saqlangan. Birinchi maʼlumotga koʻra, u 1119-yilda tugʻilgan. Ikkinchi maʼlumotga koʻra esa u 1145 yoki 1146-yilda Nishopur shahrida tugʻilgan. Vafot etgan yili ham turlicha koʻrsatiladi, eng keng tarqalgan sana 1221-yil.

Shoirning hayoti asosan Xurosondagi Nishopur shahri bilan bogʻliq. Shahar oʻsha davrda hunarmandchilik, savdo va ilm-fan markazi boʻlgan. Attor ham shu muhitda oʻsib, dorivor oʻsimliklar va atirlar bilan shugʻullangan, degan rivoyat bor.

Asosiy asarlari

Attor qalamiga mansub asarlar soni katta. Ular orasida eng mashhurlari quyidagilar:

  • «Mantiq ut-tayr» («Qushlar nutqi») — taxminan 1177-yilda yozilgan masnaviy doston. Unda qushlar oʻz hukmdorini izlab sayohatga chiqadi.
  • «Pandnoma» («Pand» — nasihat) — hayotiy oʻgitlar va qisqa hikmatlar toʻplami.
  • «Muxtorname» — qisqa sheʼrlar va hikmatli gaplardan iborat devon.
  • «Tazkirat ul-avliyo» — nomlari taniqli kishilar haqida hikoyalar toʻplangan tarixiy-adabiy asar.

«Qushlar nutqi» dostoni haqida

Bu doston adabiyotda eng koʻp oʻqilgan asarlardan biridir. Qushlar oʻz podshosini topish uchun uzoq yoʻlga chiqadi. Ulardan koʻplari yoʻlda qiyinchilik va qoʻrquvdan voz kechadi. Oxirida faqat oʻttiz qush maqsadga yetadi. Ularning podshosi «Simurg» deb ataladi, bu soʻz «oʻttiz qush» maʼnosini bildiradi, degan talqin ham mavjud.

Adabiy ahamiyati

Attor sheʼrlarida inson ichki dunyosi, sabr, sadoqat va oʻz-oʻzini anglash mavzulari yetakchi oʻrin tutadi. U obrazlarni sodda, lekin chuqur mazmunli qilib tasvirlagan. Shu sababli uning asarlari oddiy oʻquvchi uchun ham tushunarli boʻlgan.

Attorning ijodi keyingi shoirlarga katta taʼsir koʻrsatdi. Jaloliddin Rumiy oʻz asarlarida uni hurmat bilan tilga olgan. Abdurahmon Jomiy ham Attor ijodini yuqori baholagan. Dostonlarining kompozitsiyasi va tili fors adabiyotida koʻp taqlid qilingan.

Asarlarining tili va uslubi

  1. Asarlar masnaviy shaklda yozilgan, yaʼni qofiyali baytlar ketma-ket keladi.
  2. Tasvirlarda hayvonlar va kundalik predmetlar koʻp uchraydi.
  3. Hikoyalar oddiy voqealardan boshlanib, asta-sekin chuqur fikrga olib boradi.

Xulosa

Farididdin Attor fors adabiyotining yirik vakillaridan biri boʻlib, «Qushlar nutqi» dostoni bilan keng tanilgan. Uning hayoti va sanalari haqida maʼlumotlar turlicha boʻlsa-da, asarlari hozirgacha oʻqilib kelmoqda. Oʻquvchi uchun Attor ijodi sabr, izlanish va insoniy qadriyatlar haqida foydali saboq beradi.

Telegram

Izohlar

0
Fikringizni qoldiring
Izohlar tekshiruvdan soʻng chiqadi.

Hozircha izoh yoʻq — birinchi boʻlib fikr bildiring!