👨‍🎓 Арбоблар

Фаридиддин Аттор

2 дақиқа 2 марта ўқилди
Фаридиддин Аттор

Фаридиддин Аттор ХИИ–ХИИИ асрларда яшаган форс шоири бўлиб, номи «дорихоначи» ёки «атир сотувчи» маъносини англатувчи «Аттор» сўзи билан боғлиқ. Унинг ҳақиқий исми Абу Ҳамид Муҳаммад ибн Абу Бакр Иброҳим бўлган. Адабиёт тарихида у достонлари ва ғазаллари билан танилган.

Ҳаёти ҳақида қисқача

Атторнинг туғилган йили ҳақида икки хил маълумот сақланган. Биринчи маълумотга кўра, у 1119-йилда туғилган. Иккинчи маълумотга кўра эса у 1145 ёки 1146-йилда Нишопур шаҳрида туғилган. Вафот этган йили ҳам турлича кўрсатилади, энг кенг тарқалган сана 1221-йил.

Шоирнинг ҳаёти асосан Хуросондаги Нишопур шаҳри билан боғлиқ. Шаҳар ўша даврда ҳунармандчилик, савдо ва илм-фан маркази бўлган. Аттор ҳам шу муҳитда ўсиб, доривор ўсимликлар ва атирлар билан шуғулланган, деган ривоят бор.

Асосий асарлари

Аттор қаламига мансуб асарлар сони катта. Улар орасида энг машҳурлари қуйидагилар:

  • «Мантиқ ут-тайр» («Қушлар нутқи») — тахминан 1177-йилда ёзилган маснавий достон. Унда қушлар ўз ҳукмдорини излаб саёҳатга чиқади.
  • «Панднома» («Панд» — насиҳат) — ҳаётий ўгитлар ва қисқа ҳикматлар тўплами.
  • «Мухторнаме» — қисқа шеърлар ва ҳикматли гаплардан иборат девон.
  • «Тазкират ул-авлиё» — номлари таниқли кишилар ҳақида ҳикоялар тўпланган тарихий-адабий асар.

«Қушлар нутқи» достони ҳақида

Бу достон адабиётда энг кўп ўқилган асарлардан биридир. Қушлар ўз подшосини топиш учун узоқ йўлга чиқади. Улардан кўплари йўлда қийинчилик ва қўрқувдан воз кечади. Охирида фақат ўттиз қуш мақсадга етади. Уларнинг подшоси «Симург» деб аталади, бу сўз «ўттиз қуш» маъносини билдиради, деган талқин ҳам мавжуд.

Адабий аҳамияти

Аттор шеърларида инсон ички дунёси, сабр, садоқат ва ўз-ўзини англаш мавзулари етакчи ўрин тутади. У образларни содда, лекин чуқур мазмунли қилиб тасвирлаган. Шу сабабли унинг асарлари оддий ўқувчи учун ҳам тушунарли бўлган.

Атторнинг ижоди кейинги шоирларга катта таъсир кўрсатди. Жалолиддин Румий ўз асарларида уни ҳурмат билан тилга олган. Абдураҳмон Жомий ҳам Аттор ижодини юқори баҳолаган. Достонларининг композитсияси ва тили форс адабиётида кўп тақлид қилинган.

Асарларининг тили ва услуби

  1. Асарлар маснавий шаклда ёзилган, яъни қофияли байтлар кетма-кет келади.
  2. Тасвирларда ҳайвонлар ва кундалик предметлар кўп учрайди.
  3. Ҳикоялар оддий воқеалардан бошланиб, аста-секин чуқур фикрга олиб боради.

Хулоса

Фаридиддин Аттор форс адабиётининг йирик вакилларидан бири бўлиб, «Қушлар нутқи» достони билан кенг танилган. Унинг ҳаёти ва саналари ҳақида маълумотлар турлича бўлса-да, асарлари ҳозиргача ўқилиб келмоқда. Ўқувчи учун Аттор ижоди сабр, изланиш ва инсоний қадриятлар ҳақида фойдали сабоқ беради.

Изоҳлар

0
Фикрингизни қолдиринг
Изоҳлар текширувдан сўнг чиқади.

Ҳозирча изоҳ йўқ — биринчи бўлиб фикр билдиринг!

Шу мавзуда

Бўлимга ўтиш →