👨‍🎓 Арбоблар

Фосиҳ Ҳавофий

2 дақиқа 1 марта ўқилди
Фосиҳ Ҳавофий

Фосиҳ Ҳавофий тарихшунос, шоир ва давлат арбоби сифатида танилган. У 1375-йилда Хуросон ҳудудидаги Хаф шаҳрида туғилган. Ҳиротда вояга етиб, шу ерда таълим олган.

Ҳаёти ва сарой хизмати

Фосиҳ Ҳавофий Амир Темурнинг ўғли Шоҳруҳ ҳамда унинг ўғли Бойсунқурмирзо саройида юқори лавозимларда ишлаган. Унинг зиммасига жиддий дипломатик вазифалар юкланган.

Ҳаётининг сўнгги йилларида ҳам Ҳиротда яшаган. У 1442-йилда Ҳиротда (ҳозирги Афғонистон ҳудудида) вафот этган.

Асари: «Мужмал-и Фасиҳи»

Фосиҳ Ҳавофийнинг бизгача етиб келган ягона асари «Мужмал-и Фасиҳи» бўлиб, унинг номи «Тарихий саналар йиғиндиси» деган маънони англатади. Асар воқеаларни тарихий кетма-кетликда, йил-йил бўйича баён этади.

Асарнинг энг қимматли қисми 1301—1442-йиллардаги воқеалар баёни ҳисобланади. Бу қисмда Темур ва Темурийлар тарихи асосий ўринни эгаллайди.

Асарнинг мазмуни

«Мужмал-и Фасиҳи»да қуйидаги маълумотлар мавжуд:

  • ўз даврининг давлат арбоблари ва адабиётшунослари ҳақида қисқа маълумотлар;
  • авлодлар тарихига оид асосий манбалар ва уларнинг мазмуни;
  • турли маҳаллий жойлашувлар, шаҳарлар ва ҳудудлар;
  • ўша даврда амал қилган айрим солиқлар;
  • узунлик ва оғирлик ўлчов бирликлари;
  • табиий офатлар ва ички низолар ҳақидаги хабарлар.

Асарнинг кучли томони шундаки, деярли барча воқеалар аниқ саналар билан берилган.

Замондошлари ва кейинги авлодлар баҳоси

Фосиҳ Ҳавофийнинг замондоши Котиб Туруши Нишопурий унинг катта шеърий иқтидори ҳақида ёзган. Исфизорий, 1494-йилда вафот этган, ва Алишер Навоий уни ўқимишли инсон ҳамда ажойиб шоир сифатида тилга олганлар.

Илмий аҳамияти

Рус шарқшуноси В.В.Бартолд ўзининг «Мўғуллар истилоси даврида Туркистон» асарида (1900-йил) «Мужмал-и Фасиҳи»нинг нодирлигини таъкидлаган.

Қўлёзма нусхалари

Асарнинг қўлёзма нусхалари бир неча шаҳарда сақланади. Улар Лондон, Кембриж, Банкипур, Табриз, Санкт-Петербург, Бенгалия ва Тбилиси шаҳарларида жойлашган кутубхона ва фондларда учрайди.

Хулоса

Фосиҳ Ҳавофий ХВ асрнинг йирик тарихшунос ва шоири бўлиб, Ҳирот саройида давлат хизматида ишлаган. Унинг «Мужмал-и Фасиҳи» асари Темур ва Темурийлар тарихини аниқ саналар билан ёритгани учун бугунги кунда ҳам муҳим манба ҳисобланади.

Изоҳлар

0
Фикрингизни қолдиринг
Изоҳлар текширувдан сўнг чиқади.

Ҳозирча изоҳ йўқ — биринчи бўлиб фикр билдиринг!

Шу мавзуда

Бўлимга ўтиш →