👨‍🎓 Арбоблар

Бенков Павел Петрович

3 дақиқа 1 марта ўқилди
Бенков Павел Петрович

Павел Петрович Бенков совет даврининг таниқли рассоми бўлиб, ўзбек тасвирий санъатининг шаклланишида муҳим ўрин тутган. У Ўзбек ССРда хизмат кўрсатган санъат арбоби унвонига эга бўлган ва Самарқанд рассомчилик билим юртида тасвирий санъатдан дарс берган.

Таълими

Павел Петрович Бенков 1879-йил декабрда (янги услуб бўйича 20-декабр) Қозонда туғилган. У Петербург рассомчилик академиясини тамомлаган. 1901-йилдан 1906-йилгача Д. Н. Кардовский синфида ўқиган, сўнгра 1906-йилда таълимини Париждаги Жюлиан академиясида давом эттирган.

Қозон даври (1909–1929)

1909-йилдан 1929-йилгача Бенков Қозондаги рассомчилик билим юртларида тасвирий санъатдан сабоқ берди.

1922-йилда у «Инқилобий Россия рассомлар уюшмаси» таркибига қўшилди.

Самарқандга қайтиши

1930-йилда Бенков Самарқандга қайтиб, шу ердаги рассомчилик билим юртида тасвирий санъатдан дарс бера бошлади. Самарқандда у ўзбек рассомлари Абдулҳақ Абдуллаев ва Юсуф Елизаровдан касб сирларини ўрганди.

Ижодининг дастлабки босқичи

1932-йилгача рассом асосан манзаравий этюдлар ва жанр картиналари устида ишлади. Шу йилдан у мавзувий композитсияларга ўтди.

Мавзувий композитсиялар

Бенковнинг мавзувий асарлари кенг ва долзарб мавзуларни қамраб олди. Аёлларнинг озодлиги ва жамоат қурилишидаги иштироки, суғориш ишлари ҳамда колхозчиларнинг кундалик ҳаёти унинг асосий йўналишлари эди.

  • «Худжум шойи ишлаб чиқариш фабрикаси» (1932) — аёлларнинг ишлаб чиқаришга жалб этилиши;
  • «Регистонда саккизинчи март» (1933) — аёллар байрами манзараси;
  • «Раватстрой» (1934) — суғориш ишлари қурилиши;
  • «Табаррук ҳосил» (1935) — колхозчиларнинг ҳосил байрами;
  • «Пахта терими» (1936) ва «Пахта даласи теримидаги қиз» — пахта терими жараёни.

Шаҳарлар ва манзаралар

Бенков республика бўйлаб кўп саёҳат қилиб, қадимий шаҳарлар ҳаробаларини ва кичик қишлоқларни чизган. У табиат қўйнида ишлашга ҳаракат қилган, натижада ариқ оқиб ўтган, гуллар очилган кичик сердарахт ҳовлилар унинг алоҳида қизиқишига айланган.

Унинг энг машҳур манзаралари орасида қуйидагилар бор:

  • «Бухоро кўчалари» (1929);
  • «Самарқанднинг эски кўчаси» (1930-йиллар, хусусий тўплам, Москва);
  • «Эски ҳовли» (1930-йиллар);
  • «Бибихоним масжидининг ҳовлисида. Баҳор»;
  • «Ариқли ҳовли. Куз»;
  • «Дугоналар. Эски ҳовли»;
  • «Ариқ бўйида».

Портрет ва жанр асарлари

Бенковнинг ижоди манзара, портрет ва жанр композитсияларини ўз ичига олади. Унинг асарларида ёруғлик ва соя билан ифодаланган йирик композитсиялар ҳам учрайди. Қуйидаги асарлар бу йўналишларни яхши кўрсатади:

  • «Тожик портрети» (1928);
  • «Бухоронинг карвон саройи» (1928);
  • «Бухоро бозори» (1929);
  • «Яҳудий бўёқчининг портрети» (1930);
  • «Хивалик қиз» (1931);
  • «Бухоро чойхонаси» (1932);
  • «Колхоз-зарбчининг портрети» (1940);
  • «Дутор тутган қария» (1930–1940-йиллар);
  • «Фронт мактублари» (1945);
  • «Ўзбекистон диёри ҳақида достон».

Психологик портретлар

Бунга мисол қилиб «Пиёла тутган тожик. Самарқанд» (1928), «Бухоролик амалдор» (1928), «Барча ўзбекларнинг етакчиси Йўлдош Охунбобоевнинг портрети» (1930) ҳамда «Артист Алябевнинг портрети» ва «Санъатшунос Каннскийнинг портрети» асарларини келтириш мумкин.

Уруш йиллари ва кейинги ижод

1943–1948-йиллар оралиғида у Самарқанд манзаралари ва шаҳарнинг кундалик ҳаётига бағишланган полотнолар мажмуасини яратди. Бу мажмуага «Шоҳи Зиндадаги рассом» (1943), «Дутор тутган қиз» (1947), «Кичик ҳовли. Бозордан қайтиш» (1947) ва «Кузги Самарқанд» асарлари киради.

Педагогик фаолияти

Бенков Қозонда 1909–1929-йилларда, Самарқандда эса 1930-йилдан бошлаб ёшларга тасвирий санъатни ўргатди.

Хулоса

Павел Петрович Бенков Қозон ва Петербург таълим анъаналарини Самарқанд муҳитига олиб келган, манзара, портрет ва мавзувий композитсия соҳасида изчил ишлаган рассом эди. Унинг асарлари ўзбек тасвирий санъати тарихида муҳим ўрин эгаллайди, педагогик фаолияти эса ёш рассомларнинг шаклланишига ҳисса қўшди.

Изоҳлар

0
Фикрингизни қолдиринг
Изоҳлар текширувдан сўнг чиқади.

Ҳозирча изоҳ йўқ — биринчи бўлиб фикр билдиринг!

Шу мавзуда

Бўлимга ўтиш →