👨‍🎓 Арбоблар

Абдуллатифхон

1 дақиқа 0 марта ўқилди
Абдуллатифхон

Абдуллатифхон (1495–1551) Шайбонийлар сулоласидан чиққан хон бўлиб, 1540–1551-йилларда Самарқандда ҳукмронлик қилган. Унинг даврида Мовароуннаҳрда икки марказли ҳокимият вужудга келди.

Келиб чиқиши ва ёшлиги

Абдуллатифхон Кучкунчихоннинг ўғли эди.

Самарқанд ҳукмронлигининг бошланиши

1540-йилнинг март ойида Абдуллахон И вафот этгач, Самарқанд ҳукмронлиги Абдуллатифхонга ўтди. У ўзини Бухоро хони деб эълон қилган Абдулазизхонни тан олмади. Натижада Шайбонийлар давлатида қўшҳокимиятчилик юзага келди: Самарқандда Абдуллатифхон, Бухорода эса Убайдуллахоннинг ўғли Абдулазизхон ҳукм сурди.

Оиласи ва ворислари

  • Абдулсултон — Абдуллатифхоннинг катта ўғли.
  • Гадойхон — Абдуллатифхоннинг иккинчи ўғли.

Илм, адабият ва ҳомийлик

Абдуллатифхон Мовароуннаҳр ва Шайбонийлар тарихини яхши билган маърифатли ҳукмдор эди. Шу билан бирга, у ўзи ҳам шеър ёзган ва бу шеърларини «Хуш» таҳаллуси билан эълон қилган.

Хуш таҳаллуси ҳақида

Абдуллатифхон шеърларида ўзбек ва форс тилларидаги машқларни бирлаштирган, шу сабабли унинг ижоди давр адабий муҳитини акс эттиради.

Тил сиёсати

Абдуллатифхон ҳукмронлиги даврида давлат ҳужжатчилигида нафақат форс тили, балки ўзбек тили ҳам қўлланилган.

Вафоти ва тахтга ворислиги

Абдуллатифхон 1551-йилда Самарқандда вафот этиб, отасининг мақбараси ёнига дафн этилди. Унинг вафотидан сўнг ҳокимият тепасига қариндоши, Тошкент ерларининг эгаси Наврўз Аҳмадхон келди. У ўзини барча ўзбекларнинг хони деб эълон қилди.

Қисқа хулоса

  • Абдуллатифхон 1540–1551-йилларда Самарқандда ҳукм сурган Шайбоний хон эди.
  • Унинг даврида Бухоро билан икки марказли ҳокимият вужудга келди.
  • У шоир ва олимларга ҳомийлик қилган, ўзи «Хуш» таҳаллуси билан шеър ёзган.
  • Давлат ҳужжатларида ўзбек тилидан ҳам фойдаланилган.

Изоҳлар

0
Фикрингизни қолдиринг
Изоҳлар текширувдан сўнг чиқади.

Ҳозирча изоҳ йўқ — биринчи бўлиб фикр билдиринг!

Шу мавзуда

Бўлимга ўтиш →