👨‍🎓 Arboblar

Benkov Pavel Petrovich

3 daqiqa 1 marta oʻqildi
Benkov Pavel Petrovich

Pavel Petrovich Benkov sovet davrining taniqli rassomi boʻlib, oʻzbek tasviriy sanʼatining shakllanishida muhim oʻrin tutgan. U Oʻzbek SSRda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi unvoniga ega boʻlgan va Samarqand rassomchilik bilim yurtida tasviriy sanʼatdan dars bergan.

Taʼlimi

Pavel Petrovich Benkov 1879-yil dekabrda (yangi uslub boʻyicha 20-dekabr) Qozonda tugʻilgan. U Peterburg rassomchilik akademiyasini tamomlagan. 1901-yildan 1906-yilgacha D. N. Kardovskiy sinfida oʻqigan, soʻngra 1906-yilda taʼlimini Parijdagi Jyulian akademiyasida davom ettirgan.

Qozon davri (1909–1929)

1909-yildan 1929-yilgacha Benkov Qozondagi rassomchilik bilim yurtlarida tasviriy sanʼatdan saboq berdi.

1922-yilda u «Inqilobiy Rossiya rassomlar uyushmasi» tarkibiga qoʻshildi.

Samarqandga qaytishi

1930-yilda Benkov Samarqandga qaytib, shu yerdagi rassomchilik bilim yurtida tasviriy sanʼatdan dars bera boshladi. Samarqandda u oʻzbek rassomlari Abdulhaq Abdullayev va Yusuf Yelizarovdan kasb sirlarini oʻrgandi.

Ijodining dastlabki bosqichi

1932-yilgacha rassom asosan manzaraviy etyudlar va janr kartinalari ustida ishladi. Shu yildan u mavzuviy kompozitsiyalarga oʻtdi.

Mavzuviy kompozitsiyalar

Benkovning mavzuviy asarlari keng va dolzarb mavzularni qamrab oldi. Ayollarning ozodligi va jamoat qurilishidagi ishtiroki, sugʻorish ishlari hamda kolxozchilarning kundalik hayoti uning asosiy yoʻnalishlari edi.

  • «Xudjum shoyi ishlab chiqarish fabrikasi» (1932) — ayollarning ishlab chiqarishga jalb etilishi;
  • «Registonda sakkizinchi mart» (1933) — ayollar bayrami manzarasi;
  • «Ravatstroy» (1934) — sugʻorish ishlari qurilishi;
  • «Tabarruk hosil» (1935) — kolxozchilarning hosil bayrami;
  • «Paxta terimi» (1936) va «Paxta dalasi terimidagi qiz» — paxta terimi jarayoni.

Shaharlar va manzaralar

Benkov respublika boʻylab koʻp sayohat qilib, qadimiy shaharlar harobalarini va kichik qishloqlarni chizgan. U tabiat qoʻynida ishlashga harakat qilgan, natijada ariq oqib oʻtgan, gullar ochilgan kichik serdaraxt hovlilar uning alohida qiziqishiga aylangan.

Uning eng mashhur manzaralari orasida quyidagilar bor:

  • «Buxoro koʻchalari» (1929);
  • «Samarqandning eski koʻchasi» (1930-yillar, xususiy toʻplam, Moskva);
  • «Eski hovli» (1930-yillar);
  • «Bibixonim masjidining hovlisida. Bahor»;
  • «Ariqli hovli. Kuz»;
  • «Dugonalar. Eski hovli»;
  • «Ariq boʻyida».

Portret va janr asarlari

Benkovning ijodi manzara, portret va janr kompozitsiyalarini oʻz ichiga oladi. Uning asarlarida yorugʻlik va soya bilan ifodalangan yirik kompozitsiyalar ham uchraydi. Quyidagi asarlar bu yoʻnalishlarni yaxshi koʻrsatadi:

  • «Tojik portreti» (1928);
  • «Buxoroning karvon saroyi» (1928);
  • «Buxoro bozori» (1929);
  • «Yahudiy boʻyoqchining portreti» (1930);
  • «Xivalik qiz» (1931);
  • «Buxoro choyxonasi» (1932);
  • «Kolxoz-zarbchining portreti» (1940);
  • «Dutor tutgan qariya» (1930–1940-yillar);
  • «Front maktublari» (1945);
  • «Oʻzbekiston diyori haqida doston».

Psixologik portretlar

Bunga misol qilib «Piyola tutgan tojik. Samarqand» (1928), «Buxorolik amaldor» (1928), «Barcha oʻzbeklarning yetakchisi Yoʻldosh Oxunboboyevning portreti» (1930) hamda «Artist Alyabevning portreti» va «Sanʼatshunos Kannskiyning portreti» asarlarini keltirish mumkin.

Urush yillari va keyingi ijod

1943–1948-yillar oraligʻida u Samarqand manzaralari va shaharning kundalik hayotiga bagʻishlangan polotnolar majmuasini yaratdi. Bu majmuaga «Shohi Zindadagi rassom» (1943), «Dutor tutgan qiz» (1947), «Kichik hovli. Bozordan qaytish» (1947) va «Kuzgi Samarqand» asarlari kiradi.

Pedagogik faoliyati

Benkov Qozonda 1909–1929-yillarda, Samarqandda esa 1930-yildan boshlab yoshlarga tasviriy sanʼatni oʻrgatdi.

Xulosa

Pavel Petrovich Benkov Qozon va Peterburg taʼlim anʼanalarini Samarqand muhitiga olib kelgan, manzara, portret va mavzuviy kompozitsiya sohasida izchil ishlagan rassom edi. Uning asarlari oʻzbek tasviriy sanʼati tarixida muhim oʻrin egallaydi, pedagogik faoliyati esa yosh rassomlarning shakllanishiga hissa qoʻshdi.

Telegram

Izohlar

0
Fikringizni qoldiring
Izohlar tekshiruvdan soʻng chiqadi.

Hozircha izoh yoʻq — birinchi boʻlib fikr bildiring!