👨‍🎓 Арбоблар

Фозил Йўлдош ўғли

2 дақиқа 0 марта ўқилди
Фозил Йўлдош ўғли

Фозил Йўлдош ўғли – ўзбек совет халқ шоири ва бахшиси. У Булунғур достончилик мактабининг атоқли намояндаси ҳисобланади ҳамда бу мактабнинг сўнгги йирик вакили сифатида танилган.

Ҳаёти

Фозил Йўлдош ўғли Жиззах вилояти Бахмал туманидаги Лойқа қишлоғида туғилган. Кейинчалик у Самарқанд вилоятидаги Булунғур шаҳрида яшаб, шу ерда вафот этган.

Ижодининг асосий йўналишлари

Шоирнинг қаламига 40 дан ортиқ достон мансуб. Уларни мавзу бўйича қуйидагича гуруҳлаш мумкин:

  • Қаҳрамонлик достонлари: “Алпомиш”, “Рустамхон”, “Гўрўғлининг туғилиши”, “Юсуф билан Аҳмад”;
  • Севги достонлари: “Ширин билан Шакар”, “Зевархон”;
  • Халқ ижодига асосланган достон талқинлари: Дурбекнинг “Юсуф билан Зулайҳо”си, Навоийнинг “Лайли ва Мажнун”и, Мажлисининг “Сейпул Малик”и, Фирдавсийнинг “Золнинг ўғли Рустам” қисми ва бошқалар.

Замонавий мавзудаги достонлар

Шоир анъанавий сюжетлардан ташқари, ўз даврининг воқеаларини ҳам достонга айлантирган. Улардан иккитаси алоҳида ажралиб туради:

  • 1916-йилги халқ қўзғалони ҳақидаги “Жиззах қўзғалони” достони;
  • босмачиларга қарши кураш ҳақидаги “Очилдиёв” достони.

Қўшиқлари

Фозил Йўлдош ўғли Ленин, Буюк Октябр инқилоби ҳамда 1941–1945-йиллардаги Улуғ Ватан уруши ҳақида қўшиқлар яратган.

“Алпомиш” достони

Фозил Йўлдош ўғли ёзган “Алпомиш” ҳақидаги ривоят энг тўлиқ вариантлардан бири ҳисобланади. Матн тахминан 14 минг мисрадан иборат. “Алпомиш” туркий тилда сўзлашувчи халқларнинг миллий қаҳрамонлик достони бўлиб, унинг асосида Алпомиш ва унинг жасорати ҳақидаги ҳикоя ётади.

Достоннинг воқеалари ХВИИ–ХВИИИ асрларда Марказий Осиёда жунғор ҳужумлари даври билан боғлиқ деб ҳисобланади.

Достоннинг тузилиши

  1. Алпомишнинг келин излаб кетиши, куёв-рақиблар билан олишуви ва қаҳрамонларнинг уйланиши.
  2. Алпомишнинг қалмиқ ҳукмдори Тўйчихонга қарши юриши, унинг етти йил зиндонда ўтириши ва ғолиб сифатида ўз халқига қайтиши.
Достоннинг асосий ғояси – одамларнинг мустақиллик учун кураши, юксак инсоний ғоялар ҳамда адолатли ва тинч ҳаётни ўрнатишдир.

Нашр тарихи

1939-йилда Тошкентда шоир Ҳамид Олимжон муҳаррирлигида “Алпомиш” достонининг биринчи қисми рус тилида қисқартирилган ҳолда чоп этилди.

Мукофотлари

Фозил Йўлдош ўғли Ленин ордени билан тақдирланган.

Хулоса

Фозил Йўлдош ўғли Булунғур достончилик мактабининг сўнгги йирик вакили сифатида ўзбек халқ оғзаки ижодини сақлаб қолган ижрочи ва ижодкор бўлди. Унинг “Алпомиш”нинг тўлиқ матни, қаҳрамонлик ва севги достонлари, шунингдек замонавий мавзудаги асарлари ўзбек адабиёти ва фолклоршунослиги учун муҳим мерос бўлиб қолмоқда.

Изоҳлар

0
Фикрингизни қолдиринг
Изоҳлар текширувдан сўнг чиқади.

Ҳозирча изоҳ йўқ — биринчи бўлиб фикр билдиринг!

Шу мавзуда

Бўлимга ўтиш →