Hamza Hakimzoda Niyoziy

Hamza Hakimzoda Niyoziy — oʻzbek shoiri, dramaturg, teatr arbobi va jamoat arbobi. U sheʼriyatda mumtoz aruz vaznini xalq sheʼriyatidagi barmoq vazni hisobiga toʻldirgan, sahna asarlarida esa ayollarning ogʻir hayotini koʻrsatgan.
Hayoti va dastlabki yillari
Hamza 1889-yil 22-fevralda (6-martda) tabib oilasida tugʻilgan. Avvaliga savod chiqargan, keyin taʼlim olishni davom ettirgan. Yoshligidanoq kambagʻal bolalar ilm olishi uchun bepul maktab tashkil etib, unda dars bergan.
Ijodning boshlanishi
Hamza sheʼr yozishni 1899-yildan boshlagan. Uning ijodiga Muqimiy va Furqat asarlari katta taʼsir koʻrsatgan.
Shoirning inqilobdan oldingi asosiy asari oʻzbek va tojik tillarida yozilgan “Devon” (1905–1914) sheʼriy toʻplamidir. Muallif vafotidan soʻng nashr etilgan bu toʻplamning ayrim gʻazallarida anʼanaviy ayriliq mavzusi ijtimoiy tengsizlik bilan birga keladi. Shu yoʻnalishda “Ramazon” (1914), “Yangi baxt” dostoni (1915) va “Zaharlangan hayot” (1916) asarlari yozilgan.
Inqilob yillaridagi faoliyati
1916–1919-yillarda Hamza yettita sheʼriy toʻplam nashr ettirdi. Bu davrda uning ijodida demokratik ruh kuchayib, inqilob gʻoyalariga yaqinlashish sezila boshladi. “Xushboʻy atirgul” toʻplamidagi sheʼrlar oʻzbek tilidagi proletar sheʼriyatning ilk namunalari sifatida tan olingan.
1917-yilda Hamza Qoʻqon va Fargʻona hududlarida faoliyat yuritdi. Turkiston frontida Qizil Armiya askarlariga xizmat koʻrsatuvchi sayyor teatr tashkil qildi. Turkfront siyosat boʻlimida ishladi, keyinroq tuman siyosat-maʼrifat boʻlimida xizmat qildi.
Dramaturgiya va teatr
1918-yilda Hamza oʻzbek sovet dramaturgiyasidagi ilk asarlardan biri hisoblangan “Boy ila xizmatchi” sahna asarini yaratdi.
“Maysaraning ishi” (1926) va “Paranjining sirlari” (1927) asarlari ayniqsa mashhur boʻldi. Ularda oʻzbek ayolining inqilobdan oldingi ogʻir hayoti aks etgan.
Musiqiy merosi
Hamza bastakor va musiqachi sifatida ham iz qoldirgan. Uning qalamiga bir necha oʻnlab qoʻshiq mansub. Bu qoʻshiqlarning hammasi ham bizgacha saqlanmagan. Ayrim qoʻshiqlari “Fargʻona, Buxoro va Xiva qoʻshiqlari” (1931) toʻplamiga kiritilgan, qolgan qismi esa taniqli oʻzbek qoʻshiqchilaridan yozib olingan.
Asosiy asarlari
- “Devon” (1905–1914) — oʻzbek va tojik tillarida sheʼriy toʻplam
- “Ramazon” (1914) — sheʼriy asar
- “Yangi baxt” (1915) — doston
- “Zaharlangan hayot” (1916) — sheʼriy asar
- “Xushboʻy atirgul” (1919) — sheʼriy toʻplam
- “Boy ila xizmatchi” (1918) — sahna asari
- “Maysaraning ishi” (1926) — sahna asari
- “Paranjining sirlari” (1927) — sahna asari
- “Fargʻona, Buxoro va Xiva qoʻshiqlari” (1931) — qoʻshiqlar toʻplami
Xulosa
U ayollar ozodligi, ijtimoiy adolat va xalq hayoti mavzularini asarlarida yoritdi.
Izohlar
0Hozircha izoh yoʻq — birinchi boʻlib fikr bildiring!
