Habibullayev Poʻlat Qirgʻizboyevich

Poʻlat Qirgʻizboyevich Habibullayev sovet va oʻzbek olimi, davlat arbobi, fizika-matematika fanlari doktori hamda professor boʻlgan. U 1988–1989-yillarda Oʻzbek SSR Oliy Kengashi Prezidiumi raisi, shu davrda esa SSSR Oliy Kengashi Prezidiumi raisining oʻrinbosari lavozimida ishlagan. Ilmiy izlanishlari akustik spektroskopiya, yumshoq jismlar fizikasi va nanofizika yoʻnalishlarida olib borilgan.
Hayoti va taʼlimi
Olim 1936-yil 14-oktyabrda Andijon viloyatining Asaka tumanida tugʻilgan. 1960-yilda Oʻrta Osiyo universitetini tamomlagan. 1964-yilda Moskvada fizika-matematika fanlari nomzodi ilmiy darajasi uchun dissertatsiya himoya qilgan. 1971-yilda esa Novosibirskda fizika-matematika fanlari doktori ilmiy darajasi uchun ilmiy ishini himoya qilgan. 2010-yil 7-fevralda Toshkentda vafot etgan.
Mehnat faoliyati
Asosiy bosqichlari quyidagilar:
- 1958–1960 — Toshkent davlat pedagogika institutining «Umumiy fizika» kafedrasi mudiri;
- 1971-yildan — Andijon paxtachilik institutining rektori;
- 1975–1978 — Oʻzbekiston Kommunistik partiyasi Markaziy Qoʻmitasi fan va oʻquv yurtlari boʻlimi mudiri;
- 1978–1984 — OʻzSSR Fanlar akademiyasi vitse-prezidenti;
- 1978–1988 — Oʻzbekiston FA Yadro fizikasi instituti direktori;
- 1977-yildan — Oʻzbekiston FA Issiqlik fizikasi boʻlimi ilmiy rahbari;
- 1984–1988 — Oʻzbek SSR FA prezidenti;
- 1985–1988 — Oʻzbek SSR Oliy Kengashi raisi;
- 1992–1994 — Oʻzbekiston Milliy universitetining «Optika» kafedrasi mudiri;
- 1994–2002 — Oʻzbekiston Respublikasi Fan va texnika davlat qoʻmitasi raisi;
- 2002–2006 — Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Fan va texnika markazi raisi;
- 2010-yilgacha — Oʻzbekiston FA Issiqlik fizikasi boʻlimi boshqaruvchisi.
Davlat faoliyati va saylovlar
Habibullayev SSSR Oliy Kengashining 11-chaqiriq deputati sifatida faoliyat koʻrsatgan.
Ilmiy yoʻnalishlari
Ular orasida akustik spektroskopiya, fizika va kvant akustikasi, nanofizika va yumshoq jismlar fizikasi, notekis optika va lazer termokimyo, superion oʻtkazuvchan hamda kvant oʻlchamli tizimlar, yadro fizikasi va radiatsion materiallar oʻtkazuvchanligi, notekis dinamika va xaos, shuningdek, izotoplar fizikasi-kimyosi va lazer fotosintez bor.
Asosiy ilmiy natijalari
Habibullayev boshchiligidagi tadqiqotlarda boʻylama va koʻndalang akustik toʻlqinlarning yumshoq muhitda tarqalishi ilk bor oʻrganilgan. Tadqiqot 103 Hz dan 1010 Hz gacha boʻlgan chastotalar oraligʻini qamrab olgan. Bu ishlar relaksatsion jarayonlarning molekulyar tabiatini ochib berib, nanostrukturalardagi molekulyar tartibni izohlashga va neytron tizimlar termodinamikasi nuqtayi nazaridan tushuntirish berishga imkon bergan.
Olim bir nechta yangi ilmiy yoʻnalishning asoschisi hisoblanadi. Ular mezoskopik va klasterga oʻxshash holatlarda muhim boʻlgan yumshoq jismlar fizikasi hamda superion oʻtkazgichlar sohalaridir.
Nashrlari va shogirdlari
Olimning 500 dan ortiq ilmiy ishi va 15 ta risolasi bor. Ulardan toʻrttasi xorijiy nashriyotlarda chop etilgan:
- Rheology of Liquid Crystals, Allerton Press, Nyu-York, 1994 (P.K.Khabibullaev, E.V.Gevorkian, A.S.Lagunov bilan hammualliflikda);
- Determination of Hydrogen in Materials, Springer-Verlag, Berlin, 1985 (B.G.Skorodumov bilan);
- Optical Solitons, Springer-Verlag, Berlin, 1993 (F.Abdullaev, S.Darmanyan bilan);
- Phase Separation in Soft Matter Physics, Springer-Verlag, Berlin, 2003 (A.A.Saidov bilan).
Oʻzbekistonda nashr etilgan asarlari orasida «Yumshoq jismlar fizikasi» (Toshkent, FAN, 1993), «Elektrostatik model klasterli ion va klasterlanish reaksiyalarining termodinamik parametrlari» (Toshkent, FAN, 1985) hamda «Fizika» 7-sinf darsligi (Toshkent, Oʻzbekiston Milliy ensiklopediya davlat ilmiy nashriyoti, 2005) bor.
Habibullayev rahbarligida 200 dan ortiq fan nomzodi va 40 ta fan doktori tayyorlangan.
Tahririyat faoliyati
Olim «Oʻzbekiston fizika jurnali»ning bosh muharriri boʻlgan. Shuningdek, Rossiya fanlar akademiyasining «Akustik jurnal» va bir qator boshqa ilmiy jurnallari tahririyat jamoasi aʼzosi sifatida ishlagan.
Ilmiy unvonlari va mukofotlari
- Oʻzbekiston FA akademigi (1984);
- Rossiya fanlar akademiyasining muxbir-aʼzosi (1984);
- Pokiston FA xorijiy aʼzosi;
- Rossiya Texnologiya fanlari akademiyasi akademigi;
- Xalqaro elektrotexnika fanlari akademiyasi akademigi;
- Oliy maktab Xalqaro akademiyasi akademigi.
Izohlar
0Hozircha izoh yoʻq — birinchi boʻlib fikr bildiring!