Ҳабибуллаев Пўлат Қирғизбоевич

Пўлат Қирғизбоевич Ҳабибуллаев совет ва ўзбек олими, давлат арбоби, физика-математика фанлари доктори ҳамда профессор бўлган. У 1988–1989-йилларда Ўзбек ССР Олий Кенгаши Президиуми раиси, шу даврда эса СССР Олий Кенгаши Президиуми раисининг ўринбосари лавозимида ишлаган. Илмий изланишлари акустик спектроскопия, юмшоқ жисмлар физикаси ва нанофизика йўналишларида олиб борилган.
Ҳаёти ва таълими
Олим 1936-йил 14-октябрда Андижон вилоятининг Асака туманида туғилган. 1960-йилда Ўрта Осиё университетини тамомлаган. 1964-йилда Москвада физика-математика фанлари номзоди илмий даражаси учун диссертатсия ҳимоя қилган. 1971-йилда эса Новосибирскда физика-математика фанлари доктори илмий даражаси учун илмий ишини ҳимоя қилган. 2010-йил 7-февралда Тошкентда вафот этган.
Меҳнат фаолияти
Асосий босқичлари қуйидагилар:
- 1958–1960 — Тошкент давлат педагогика институтининг «Умумий физика» кафедраси мудири;
- 1971-йилдан — Андижон пахтачилик институтининг ректори;
- 1975–1978 — Ўзбекистон Коммунистик партияси Марказий Қўмитаси фан ва ўқув юртлари бўлими мудири;
- 1978–1984 — ЎзССР Фанлар академияси витсе-президенти;
- 1978–1988 — Ўзбекистон ФА Ядро физикаси институти директори;
- 1977-йилдан — Ўзбекистон ФА Иссиқлик физикаси бўлими илмий раҳбари;
- 1984–1988 — Ўзбек ССР ФА президенти;
- 1985–1988 — Ўзбек ССР Олий Кенгаши раиси;
- 1992–1994 — Ўзбекистон Миллий университетининг «Оптика» кафедраси мудири;
- 1994–2002 — Ўзбекистон Республикаси Фан ва техника давлат қўмитаси раиси;
- 2002–2006 — Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Фан ва техника маркази раиси;
- 2010-йилгача — Ўзбекистон ФА Иссиқлик физикаси бўлими бошқарувчиси.
Давлат фаолияти ва сайловлар
Ҳабибуллаев СССР Олий Кенгашининг 11-чақириқ депутати сифатида фаолият кўрсатган.
Илмий йўналишлари
Улар орасида акустик спектроскопия, физика ва квант акустикаси, нанофизика ва юмшоқ жисмлар физикаси, нотекис оптика ва лазер термокимё, суперион ўтказувчан ҳамда квант ўлчамли тизимлар, ядро физикаси ва радиатсион материаллар ўтказувчанлиги, нотекис динамика ва хаос, шунингдек, изотоплар физикаси-кимёси ва лазер фотосинтез бор.
Асосий илмий натижалари
Ҳабибуллаев бошчилигидаги тадқиқотларда бўйлама ва кўндаланг акустик тўлқинларнинг юмшоқ муҳитда тарқалиши илк бор ўрганилган. Тадқиқот 103 Ҳз дан 1010 Ҳз гача бўлган частоталар оралиғини қамраб олган. Бу ишлар релаксатсион жараёнларнинг молекуляр табиатини очиб бериб, наноструктуралардаги молекуляр тартибни изоҳлашга ва нейтрон тизимлар термодинамикаси нуқтайи назаридан тушунтириш беришга имкон берган.
Олим бир нечта янги илмий йўналишнинг асосчиси ҳисобланади. Улар мезоскопик ва кластерга ўхшаш ҳолатларда муҳим бўлган юмшоқ жисмлар физикаси ҳамда суперион ўтказгичлар соҳаларидир.
Нашрлари ва шогирдлари
Олимнинг 500 дан ортиқ илмий иши ва 15 та рисоласи бор. Улардан тўрттаси хорижий нашриётларда чоп этилган:
- Рҳеологй оф Лиқуид Црйсталс, Аллертон Пресс, Ню-Ёрк, 1994 (П.К.Кҳабибуллаэв, Э.В.Геворкиан, А.С.Лагунов билан ҳаммуаллифликда);
- Детерминатион оф Ҳйдроген ин Материалс, Спрингер-Верлаг, Берлин, 1985 (Б.Г.Скородумов билан);
- Оптицал Солитонс, Спрингер-Верлаг, Берлин, 1993 (Ф.Абдуллаэв, С.Дарманян билан);
- Пҳасе Сепаратион ин Софт Маттер Пҳйсицс, Спрингер-Верлаг, Берлин, 2003 (А.А.Саидов билан).
Ўзбекистонда нашр этилган асарлари орасида «Юмшоқ жисмлар физикаси» (Тошкент, ФАН, 1993), «Электростатик модел кластерли ион ва кластерланиш реаксияларининг термодинамик параметрлари» (Тошкент, ФАН, 1985) ҳамда «Физика» 7-синф дарслиги (Тошкент, Ўзбекистон Миллий энсиклопедия давлат илмий нашриёти, 2005) бор.
Ҳабибуллаев раҳбарлигида 200 дан ортиқ фан номзоди ва 40 та фан доктори тайёрланган.
Таҳририят фаолияти
Олим «Ўзбекистон физика журнали»нинг бош муҳаррири бўлган. Шунингдек, Россия фанлар академиясининг «Акустик журнал» ва бир қатор бошқа илмий журналлари таҳририят жамоаси аъзоси сифатида ишлаган.
Илмий унвонлари ва мукофотлари
- Ўзбекистон ФА академиги (1984);
- Россия фанлар академиясининг мухбир-аъзоси (1984);
- Покистон ФА хорижий аъзоси;
- Россия Технология фанлари академияси академиги;
- Халқаро электротехника фанлари академияси академиги;
- Олий мактаб Халқаро академияси академиги.
Изоҳлар
0Ҳозирча изоҳ йўқ — биринчи бўлиб фикр билдиринг!