👨‍🎓 Арбоблар

Ҳамза Ҳакимзода Ниёзий

2 дақиқа 0 марта ўқилди
Ҳамза Ҳакимзода Ниёзий

Ҳамза Ҳакимзода Ниёзий — ўзбек шоири, драматург, театр арбоби ва жамоат арбоби. У шеъриятда мумтоз аруз вазнини халқ шеъриятидаги бармоқ вазни ҳисобига тўлдирган, саҳна асарларида эса аёлларнинг оғир ҳаётини кўрсатган.

Ҳаёти ва дастлабки йиллари

Ҳамза 1889-йил 22-февралда (6-мартда) табиб оиласида туғилган. Аввалига савод чиқарган, кейин таълим олишни давом эттирган. Ёшлигиданоқ камбағал болалар илм олиши учун бепул мактаб ташкил этиб, унда дарс берган.

Ижоднинг бошланиши

Ҳамза шеър ёзишни 1899-йилдан бошлаган. Унинг ижодига Муқимий ва Фурқат асарлари катта таъсир кўрсатган.

Шоирнинг инқилобдан олдинги асосий асари ўзбек ва тожик тилларида ёзилган “Девон” (1905–1914) шеърий тўпламидир. Муаллиф вафотидан сўнг нашр этилган бу тўпламнинг айрим ғазалларида анъанавий айрилиқ мавзуси ижтимоий тенгсизлик билан бирга келади. Шу йўналишда “Рамазон” (1914), “Янги бахт” достони (1915) ва “Заҳарланган ҳаёт” (1916) асарлари ёзилган.

Инқилоб йилларидаги фаолияти

1916–1919-йилларда Ҳамза еттита шеърий тўплам нашр эттирди. Бу даврда унинг ижодида демократик руҳ кучайиб, инқилоб ғояларига яқинлашиш сезила бошлади. “Хушбўй атиргул” тўпламидаги шеърлар ўзбек тилидаги пролетар шеъриятнинг илк намуналари сифатида тан олинган.

1917-йилда Ҳамза Қўқон ва Фарғона ҳудудларида фаолият юритди. Туркистон фронтида Қизил Армия аскарларига хизмат кўрсатувчи сайёр театр ташкил қилди. Туркфронт сиёсат бўлимида ишлади, кейинроқ туман сиёсат-маърифат бўлимида хизмат қилди.

Драматургия ва театр

1918-йилда Ҳамза ўзбек совет драматургиясидаги илк асарлардан бири ҳисобланган “Бой ила хизматчи” саҳна асарини яратди.

“Майсаранинг иши” (1926) ва “Паранжининг сирлари” (1927) асарлари айниқса машҳур бўлди. Уларда ўзбек аёлининг инқилобдан олдинги оғир ҳаёти акс этган.

Мусиқий мероси

Ҳамза бастакор ва мусиқачи сифатида ҳам из қолдирган. Унинг қаламига бир неча ўнлаб қўшиқ мансуб. Бу қўшиқларнинг ҳаммаси ҳам бизгача сақланмаган. Айрим қўшиқлари “Фарғона, Бухоро ва Хива қўшиқлари” (1931) тўпламига киритилган, қолган қисми эса таниқли ўзбек қўшиқчиларидан ёзиб олинган.

Асосий асарлари

  • “Девон” (1905–1914) — ўзбек ва тожик тилларида шеърий тўплам
  • “Рамазон” (1914) — шеърий асар
  • “Янги бахт” (1915) — достон
  • “Заҳарланган ҳаёт” (1916) — шеърий асар
  • “Хушбўй атиргул” (1919) — шеърий тўплам
  • “Бой ила хизматчи” (1918) — саҳна асари
  • “Майсаранинг иши” (1926) — саҳна асари
  • “Паранжининг сирлари” (1927) — саҳна асари
  • “Фарғона, Бухоро ва Хива қўшиқлари” (1931) — қўшиқлар тўплами

Хулоса

У аёллар озодлиги, ижтимоий адолат ва халқ ҳаёти мавзуларини асарларида ёритди.

Изоҳлар

0
Фикрингизни қолдиринг
Изоҳлар текширувдан сўнг чиқади.

Ҳозирча изоҳ йўқ — биринчи бўлиб фикр билдиринг!

Шу мавзуда

Бўлимга ўтиш →