Furqat

Zokirjon Furqat — oʻzbek shoiri va publitsisti. «Furqat» tahalluschi «ayriliq» maʼnosini anglatadi. Shoir 1858-yilda Qoʻqonda mayda savdogar-hunarmand oilasida tugʻilgan.
Bolaligi va yoshligi
Zokirjon Xolmuhammad dastlab eski uslubdagi maktabda oʻqidi, keyinroq madrasada tahsil oldi. Oiladagi ogʻir moddiy ahvol tufayli 17 yoshida madrasadagi taʼlimini tugatishga majbur boʻldi. Shundan soʻng u savdogarlik bilan shugʻullanib, bir vaqtning oʻzida sheʼr yozishni davom ettirdi.
Toshkent davri
1889-yil may oyida Furqat Toshkentga koʻchib oʻtdi va Koʻkoldosh madrasasida joy topdi. Toshkentda u ikki yil yashadi. Shoir ijodidagi eng samarali bosqich aynan shu davrga toʻgʻri keladi. Bu yerda u rus madaniyati bilan yaqindan tanishish imkoniyatiga ega boʻldi.
Toshkentda yozgan asarlarida Furqat yangi mavzularni kiritdi. «Gimnaziya», «Fan haqida», «Teatr haqida», «Musiqiy toʻplam haqida», «Koʻrgazma haqida», «Royal» va «Suvorov» kabi asarlari shular jumlasidandir.
Asosiy yoʻnalishlari
- Maʼrifatparvarlik: ilm, maktab va zamonaviy bilimlarni targʻib qilish;
- Publitsistika: oʻzbek shoirlari orasida birinchi publitsist sifatida rus tili, ilmi va texnikasini oʻrganish zarurligini yozgan;
- Lirika: hayot va insonlarga boʻlgan muhabbatni ifodalovchi gʻazallar;
- Demokratik ruh: istibdodga va zulmga qarshi nafrat.
Sayohatlari
1891-yil may oyida Furqat Toshkentdan Samarqandga joʻnadi va u yerdan xorijga chiqdi. U Turkiya, Yunoniston, Bolgariya va Misrda boʻldi. 1892-yil bahorida Arabistonga ketib, bir muncha vaqt Makkada yashadi. Shu yilning kuzida Bombeyga keldi va Hindiston boʻylab sayohat qildi. 1893-yil mart oyida Kashmirga yoʻl oldi, soʻngra Qashqarda yashadi. Keyinchalik Xitoyning Sinszyan viloyatiga koʻchib, Yarkent shahrini yashash uchun tanladi.
Mustamlakachilikka qarshi qarashlari
Furqat qayerda boʻlmasin, xalqlarning ogʻir turmushini koʻrdi. Hind, afgʻon va qashqar xalqlari mahalliy yer egalarining va ingliz mustamlakachilarining zulmiga duch kelgan edi. Shoir mustamlakachilikka qarshi maqolalar yozib, ingliz siyosatini qoraladi va mehnatkash xalqning zolimlarga qarshi kurashini ochiq koʻrsatdi.
Furqat umrining oxirigacha xalqlar doʻstligini tasdiqlab keldi. Uzoq oʻlkalarda yurganda ham oʻz yurtini unutmadi, ona yerini qumsadi.
Xulosa
Zokirjon Furqat oʻzbek madaniyati tarixida yangi sahifa ochgan shoir va publitsistdir. U ilm-maʼrifat, xalqlar doʻstligi va adolat gʻoyalarini sheʼr hamda maqolalarida targʻib qildi.
Izohlar
0Hozircha izoh yoʻq — birinchi boʻlib fikr bildiring!
