Ahmarov Chingiz

Chingiz Axmarov (1912—1995) yirik musavvir, monumentchi, portretchi va miniatyurachi rassom, professor hamda yuzlab shogirdga saboq bergan pedagogdir. U Oʻzbekiston va Tatarston xalq rassomi unvoniga sazovor boʻlgan, Stalin mukofoti laureati hisoblanadi. Sanʼatshunoslikda uning nomi bilan bogʻliq «Axmarov maktabi» tushunchasi saqlanib qolgan.
Tugʻilishi va oilasi
Chingiz Axmarov 1912-yil 18-avgustda Troitsk shahrida tugʻilgan. Oilada 11 nafar farzand voyaga yetgan, bolalar bilan birga ota va ona tomonidan bobo-buvilari ham birga yashagan.
Axmarovlar oilasida yuqori madaniyat XIX asrdan beri anʼana boʻlib kelgan. Bobosi Miftoxitdin qoldirgan katta kutubxonada turk, tatar va ozarbayjon tillaridagi qoʻlyozma kitoblar hamda toshbosma nashrlar koʻp boʻlgan. Chingiz bolaligida «Mulla Nasriddin» jurnalini yaxshi eslardi: u jurnaldagi rasmlarni koʻchirib chizishni yaxshi koʻrardi. Opalari sheʼr oʻqish, pianino chalish bilan shugʻullanar, uyda spektakllar qoʻyib, adabiy kechalar oʻtkazishardi.
Bolalik va birinchi ilhom
- Toʻrt yoshida bolalar bogʻchasiga borgan.
- Yetti yoshida akalari oʻqigan maktabga qatnagan.
- Olti yoshida unga Gaufning «Kichkina Muk» kitobi sovgʻa qilingan. Kitobdagi rasmlarni Dmitriy Mitroxin ishlagan edi.
Mitroxinning rasmlari bolaning qiziqishini kuchaytirdi va u kelajakda rassom boʻlishga qatʼiy qaror qildi.
Taʼlim yoʻli
1927-yilda boshlangʻich maktabni tugatgan oʻn besh yoshli Chingiz Perm badiiy bilim yurtiga oʻqishga yuborildi. Imtihonda u I.A.Krilovning «Qargʻa va tulki» masali asosidagi rasmlarni chizib, talabalikka qabul qilindi. Shu yili otasiga oʻgʻlining sogʻligʻi uchun iqlimni oʻzgartirish tavsiya qilindi, shu sababli oila avval Qarshiga, keyin Samarqandga koʻchib keldi.
1931-yilda Chingiz Perm rassomchilik bilim yurtini tamomladi. Diplom ishi sifatida shahar drama teatri uchun F.Shillerning «Makr va muhabbat» asariga chizilgan rasmlarni topshirdi. Bu ishlar teatr hayotida sezilarli voqea boʻlib, yosh rassomga turli buyurtmalar kela boshladi.
Samarqand va Toshkentdagi faoliyati
Diplom olgach, Chingiz Samarqandga qaytdi. Bu yerda yangi ochilgan badiiy texnikumda Pavel Benkov va Zinaida Kovalevskaya rahbarlik qilardi. Texnikumda Moskva va Peterburgdan kelgan akademik bilimli ustozlar dars berardi. Yosh rassom chizmachilik va rasm darslarini oʻtdi.
1934-yil mayida Toshkentga kelib, poytaxt rassomlari bilan tanishdi. Iskandar Akbarov bilan uchrashuvdan soʻng u Gʻayratiy, Shokira Sulaymon kabi yozuvchilarning kitoblarini bezash va ikkita xalq ertaklari toʻplamini bezatish uchun buyurtma oldi. Nashriyotdagi ishi uni Abdulla Qahhor, Zilfiya, Parda Tursun, Gʻafur Gʻulom, dramaturg Umar Ismoilov va shoir Maqsud Shayxzoda bilan yaqinlashtirdi. Gazeta va jurnallarda ishlagan davrida Usto Moʻmin, Boris Jukov, Oʻrol Tansiqboyev va Aleksandr Volkov kabi rassomlar bilan ham aloqa bogʻladi.
Leningrad va Moskvadagi sinovlar
1935-yilda u Leningraddagi Rassomchilik institutiga oʻqishga kirishga qaror qildi. Hujjatlari va ijodiy ishlarini yuborib, javobni kutdi, soʻng oʻzi Leningradga yoʻl oldi. Chingiz qabul qilinmadi.
Rad etilgan ishlari bilan Moskvaga borib, Lev Bryuni va Vladimir Favorskiy kabi rassomlar bilan uchrashishga intildi. Ular haqida Toshkent va Samarqandda koʻp eshitgan edi.
Xulosa
Chingiz Axmarov bolaligidagi kitob va jurnal rasmlaridan boshlangan ijodiy yoʻlini Perm, Samarqand, Toshkent va Moskva bosqichlari orqali mustahkamlagan rassomdir.
Izohlar
0Hozircha izoh yoʻq — birinchi boʻlib fikr bildiring!
